Quy định về làm thêm với nghiên cứu sinh — nhất là người học ở nước ngoài — khác nhau theo từng nơi. Kiểm quy chế của trường và điều kiện thị thực trước khi nhận việc.
Phần lớn nghiên cứu sinh cần thêm thu nhập. Câu hỏi thường được đặt là "có nên làm thêm không", nhưng câu đó không có câu trả lời chung.
Câu đáng hỏi hơn: loại việc nào, và bao nhiêu giờ.
Bốn loại việc, tác động rất khác nhau
Trợ giảng trong trường. Thường là lựa chọn tốt nhất: ở cùng nơi bạn làm việc nên không mất thời gian đi lại, có ích cho hồ sơ nếu bạn định theo học thuật, và người hướng dẫn biết nên không có xung đột.
Rủi ro của loại này: chuẩn bị bài cho lớp mình dạy lần đầu tốn hơn nhiều so với số giờ được tính. Nhận dạy một môn mới trong lúc đang thu dữ liệu là kết hợp nặng.
Trợ lý nghiên cứu cho một đề tài khác. Gần với công việc của bạn nên kỹ năng dùng chung được. Nhưng cần rõ ràng: thời gian dành cho đề tài đó không phải thời gian cho luận án, dù hai việc trông giống nhau.
Việc chuyên môn ngoài trường — tư vấn, phân tích dữ liệu, dịch tài liệu chuyên ngành, dạy kèm. Thường trả cao hơn theo giờ, nghĩa là bạn cần ít giờ hơn cho cùng khoản thu nhập. Đây là ưu điểm lớn và hay bị bỏ qua.
Việc không liên quan chuyên môn. Ưu điểm: khi rời chỗ làm là hết việc, không mang về nhà. Nhược điểm: thường trả thấp theo giờ nên cần nhiều giờ, và không đóng góp gì cho hồ sơ.
Ngưỡng giờ
Nhiều chương trình có quy định giới hạn số giờ làm thêm với nghiên cứu sinh toàn thời gian. Kiểm trước — làm quá giới hạn có thể ảnh hưởng tới học bổng hoặc tình trạng học.
Ngoài quy định, có một ngưỡng thực tế: khoảng mười giờ mỗi tuần là mức phần lớn người giữ được cả hai. Trên mức đó, tiến độ luận án chậm rõ rệt.
Và quan trọng hơn tổng số giờ là cách phân bố. Mười giờ gom vào hai ngày tốt hơn nhiều so với hai giờ mỗi ngày — vì nghiên cứu cần khối thời gian dài, và việc bị cắt mỗi ngày một lần làm mất phần khởi động.
Nếu chọn được, giữ trọn vẹn ít nhất ba ngày mỗi tuần không có việc làm thêm.
Tính lại: thu nhập theo giờ, không theo tháng
Một phép tính nên làm trước khi nhận việc: chia thu nhập cho tổng số giờ thật, gồm cả đi lại và chuẩn bị.
Một việc trả cao nhưng mất một giờ đi lại mỗi buổi có thể thấp hơn một việc trả vừa mà làm tại chỗ.
Và so với các lựa chọn khác cho cùng thời gian: một khoản hỗ trợ trong trường, một suất trợ giảng, hay một phần trong đề tài của người hướng dẫn có thể cho cùng thu nhập với ít giờ hơn. Hỏi trước khi tìm việc bên ngoài.
Nói với người hướng dẫn
Nên nói, và nói trước khi nhận.
Hai lý do: họ có thể biết các nguồn trong trường bạn không biết; và nếu tiến độ chậm mà họ không biết bạn đang làm thêm, họ sẽ giải thích sự chậm đó theo cách khác — thường là bất lợi cho bạn.
Cách nói có tác dụng: nêu số giờ cụ thể, nêu bạn sắp xếp vào những ngày nào, và nêu tiến độ luận án bạn vẫn cam kết. Trình bày như một kế hoạch, không như một lời xin phép.
Nếu họ phản đối, hỏi thẳng: thầy cô có nguồn nào khác cho em không. Đây là câu hỏi hợp lý, và trong nhiều trường hợp câu trả lời là có.
Bốn dấu hiệu phải giảm
Không viết được gì cho luận án trong ba tuần liên tiếp.
Hoãn các buổi gặp người hướng dẫn vì không có gì mới để báo.
Làm việc luận án chỉ vào cuối tuần và buổi tối muộn.
Nghĩ tới việc xin gia hạn thời gian học vì lý do tiến độ.
Gặp hai trong bốn dấu hiệu này thì việc cần làm không phải cố thêm mà là tính lại: giảm giờ, đổi loại việc, hoặc xin hỗ trợ từ trường.
Một cách nghĩ về đánh đổi
Thời gian làm thêm không chỉ đổi lấy tiền — nó cũng đổi lấy thời gian hoàn thành luận án.
Nếu làm thêm nhiều làm luận án dài thêm một năm, thì phải tính cả khoản thu nhập của năm đó ở vị trí sau khi tốt nghiệp. Với nhiều người, phép tính này cho kết quả ngược với cảm giác ban đầu.
Điều đó không có nghĩa là không nên làm thêm — với nhiều người không có lựa chọn khác. Nó có nghĩa là chọn loại việc và số giờ nên được quyết định bằng phép tính đầy đủ, không chỉ bằng con số trên hợp đồng.
Loại việc làm thêm nào phù hợp nhất?
Trợ giảng trong trường — không mất thời gian đi lại, có ích cho hồ sơ học thuật, và người hướng dẫn biết nên không xung đột.
Làm thêm bao nhiêu giờ là hợp lý?
Khoảng mười giờ mỗi tuần với người học toàn thời gian, và quan trọng hơn là phân bố: gom vào vài ngày, giữ trọn ít nhất ba ngày không có việc làm thêm.
Có nên nói với người hướng dẫn không?
Nên, và nói trước khi nhận — họ có thể biết các nguồn trong trường, và nếu không biết thì họ sẽ giải thích sự chậm tiến độ theo cách bất lợi cho bạn.
Dấu hiệu nào cho thấy phải giảm?
Không viết được gì trong ba tuần liên tiếp, hoãn buổi gặp vì không có gì mới, chỉ làm luận án vào tối muộn, và nghĩ tới việc xin gia hạn.
