Nghiên cứu sinh năm đầu thường có một trong hai vấn đề: không biết gì đang được công bố trong lĩnh vực của mình, hoặc đăng ký quá nhiều kênh cảnh báo rồi bỏ đọc hết sau ba tuần.
Cả hai đều là vấn đề hệ thống, và cùng một hệ thống giải quyết được cả hai.
Bốn kênh, bốn vai trò
Cảnh báo theo từ khoá. Bắt các bài mới có từ khoá bạn quan tâm, từ mọi tạp chí. Rộng nhất, và cũng nhiều nhiễu nhất.
Cảnh báo theo tạp chí. Mục lục mỗi số của ba tới năm tạp chí chính trong lĩnh vực. Ít nhiễu hơn, và cho bạn cảm nhận về hướng đi của lĩnh vực.
Cảnh báo theo tác giả. Theo dõi mười tới hai mươi người đang làm gần hướng của bạn. Đây là kênh hiệu quả nhất trên mỗi phút bỏ ra, và ít người dùng.
Cảnh báo trích dẫn. Báo khi có bài mới trích dẫn một công trình nền trong hướng của bạn — cách tốt để tìm các nghiên cứu tiếp nối.
Với người mới bắt đầu: dùng kênh thứ hai và thứ ba trước. Kênh từ khoá nên thêm sau, khi bạn đã biết mình cần lọc gì.
Đặt bộ lọc cho đúng
Vấn đề phổ biến nhất là từ khoá quá rộng, cho ra hàng trăm kết quả mỗi tuần và bạn bỏ đọc.
Ba cách thu hẹp:
Kết hợp từ khoá thay vì dùng một từ — chủ đề kèm phương pháp, hoặc chủ đề kèm đối tượng.
Loại trừ các nhánh không liên quan. Nếu từ khoá của bạn cũng dùng trong một lĩnh vực khác, loại nhánh đó ra.
Giới hạn nguồn — chỉ các tạp chí trong danh sách của bạn.
Và kiểm lại bộ lọc sau một tháng: nếu nó cho hơn khoảng hai chục kết quả mỗi tuần, thu hẹp tiếp; nếu dưới năm, nới ra.
Quy trình sàng ba mức
Không phải bài nào cũng cần đọc, và việc phân loại nên nhanh:
Mức một — đọc tiêu đề, vài giây. Phần lớn bị loại ở đây. Không băn khoăn: nếu tiêu đề không liên quan thì bỏ qua.
Mức hai — đọc tóm tắt, một phút. Quyết định: bỏ qua, lưu để đọc sau, hay đọc ngay.
Mức ba — đọc bài. Và ngay cả ở đây có ba cấp: đọc hình và bảng cùng phần kết luận (mười phút); đọc thêm phương pháp (nửa giờ); đọc kỹ toàn bộ và ghi chú (một hai giờ).
Rất ít bài cần cấp cuối. Nhầm lẫn phổ biến là coi mọi bài đáng đọc đều phải đọc kỹ — và đó là lý do người ta ngợp rồi bỏ.
Nhịp hằng tuần
Đặt một khung cố định, ba mươi tới bốn mươi lăm phút mỗi tuần, và làm đúng ba việc:
Duyệt qua mọi cảnh báo đã tích lại, sàng theo ba mức ở trên.
Lưu các bài đáng đọc vào phần mềm quản lý tài liệu, kèm một dòng ghi vì sao nó đáng đọc — dòng này là thứ giúp bạn tìm lại sau này.
Chọn một hai bài để đọc kỹ trong tuần, và đặt luôn thời gian đọc vào lịch.
Điểm quan trọng: khung này không phải khung đọc mà là khung sàng. Trộn hai việc làm cả hai đều không xong — bạn sa vào đọc bài đầu tiên và không duyệt hết danh sách.
Ba việc làm hệ thống bền hơn
Cho phép mình bỏ qua. Nếu một tuần bận và không duyệt được, xoá hết cảnh báo tuần đó và bắt đầu lại tuần sau. Danh sách tồn đọng hai trăm mục là lý do người ta bỏ hẳn hệ thống.
Việc bỏ sót một bài không nghiêm trọng như cảm giác — nếu nó quan trọng, bạn sẽ gặp lại nó qua trích dẫn, qua hội nghị, hoặc qua đồng nghiệp.
Rà lại các kênh mỗi sáu tháng. Hướng nghiên cứu của bạn đổi, và các kênh nên đổi theo. Bỏ kênh không còn cho gì, thêm tác giả mới bạn phát hiện.
Dùng một kênh không tự động: hỏi người hướng dẫn và đồng nghiệp gần đây có đọc gì đáng chú ý không. Con người vẫn lọc tốt hơn bộ lọc, và câu hỏi này cũng mở ra các cuộc bàn có ích.
Khi lĩnh vực có quá nhiều bài
Với một số lĩnh vực, ngay cả sau khi lọc vẫn còn quá nhiều. Hai cách xử lý:
Thu hẹp phạm vi theo dõi xuống đúng câu hỏi luận án của mình, và chấp nhận không nắm hết lĩnh vực rộng — bạn không cần, và không ai làm được.
Và dựa vào các bài tổng quan: một bài tổng quan tốt mỗi năm cho bạn bức tranh chung, còn theo dõi hằng tuần thì giữ ở phạm vi hẹp. Đây là cách phân bổ hợp lý hơn nhiều so với cố đọc hết mọi thứ ở phạm vi rộng.
Kênh theo dõi nào hiệu quả nhất?
Cảnh báo theo tác giả — theo dõi mười tới hai mươi người đang làm gần hướng của bạn; hiệu quả nhất trên mỗi phút bỏ ra và ít người dùng.
Bộ lọc cho bao nhiêu kết quả là hợp lý?
Khoảng dưới hai chục mỗi tuần — hơn thì thu hẹp bằng cách kết hợp từ khoá, loại nhánh không liên quan, hoặc giới hạn nguồn.
Sàng bài theo mấy mức?
Ba mức: đọc tiêu đề vài giây, đọc tóm tắt một phút, rồi mới đọc bài — và ngay cả khi đọc bài cũng có ba cấp độ sâu khác nhau.
Làm gì khi tồn đọng quá nhiều cảnh báo?
Xoá hết tuần đó và bắt đầu lại tuần sau — bỏ sót một bài không nghiêm trọng, vì bài quan trọng sẽ gặp lại qua trích dẫn hoặc qua đồng nghiệp.
