Nghiên cứu kết hợp định tính và định lượng: khi nào cần và làm thế nào

Trong đề cương nghiên cứu, việc ghi "sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng" nghe toàn diện và thường được đánh giá tốt.

Nhưng nếu hai phần chỉ đặt cạnh nhau mà không nối lại, kết quả là hai nghiên cứu nhỏ trong một luận án — mỗi phần yếu hơn so với việc dồn toàn bộ nguồn lực cho một phần.

Khi nào kết hợp thật sự có ích

Ba tình huống, và chúng có điểm chung: hai phần trả lời hai câu hỏi khác nhau.

Định lượng cho biết có, định tính cho biết vì sao. Khảo sát cho thấy nhóm A khác nhóm B; phỏng vấn giải thích cơ chế đằng sau khác biệt đó.

Định tính xây công cụ, định lượng đo trên diện rộng. Phỏng vấn để biết các khía cạnh cần hỏi, rồi xây bảng hỏi trên cơ sở đó. Đây là hướng dùng nhiều nhất khi nghiên cứu một hiện tượng chưa được mô tả kỹ ở bối cảnh Việt Nam.

Hai loại dữ liệu kiểm chéo nhau. Khi cùng một kết luận được hai phương pháp độc lập ủng hộ, độ tin cậy tăng thật.

Ngược lại, không nên kết hợp khi: câu hỏi nghiên cứu chỉ cần một loại; nguồn lực không đủ cho cả hai ở mức tử tế; hoặc lý do chính là để đề cương trông đầy đủ hơn.

Ba khuôn thiết kế

Nối tiếp, định lượng trước. Khảo sát trên diện rộng, rồi chọn các trường hợp đáng tìm hiểu sâu từ chính kết quả đó — nhóm ngoại lệ, nhóm có kết quả trái ngược dự đoán.

Việc chọn trường hợp phỏng vấn dựa trên kết quả định lượng là điều làm khuôn này có giá trị. Nếu chọn ngẫu nhiên thì hai phần không nối với nhau.

Nối tiếp, định tính trước. Phỏng vấn để xác định các khía cạnh, rồi xây công cụ đo và khảo sát.

Ở khuôn này, sản phẩm của phần đầu phải rõ: các chủ đề, các mục sẽ đưa vào bảng hỏi.

Song song. Thu cả hai loại cùng lúc, phân tích riêng, rồi so ở bước cuối. Nhanh hơn nhưng khó nối hơn — và nếu hai phần cho kết quả trái nhau thì bạn phải giải thích được, đó là phần thú vị nhất và cũng khó nhất.

Nối hai phần lại: phần quyết định

Đây là chỗ phân biệt một nghiên cứu kết hợp thật với hai nghiên cứu đặt cạnh nhau.

Ba cách nối, chọn một và làm rõ trong phương pháp:

Phần sau được thiết kế từ kết quả phần trước — nêu rõ kết quả nào dẫn tới lựa chọn nào.

Trình bày kết quả theo chủ đề, không theo phương pháp. Mỗi chủ đề đưa cả bằng chứng định lượng và trích dẫn định tính. Cách này làm phần kết quả mạnh hơn nhiều so với việc viết chương định lượng rồi chương định tính.

Một bảng đối chiếu — mỗi phát hiện, dữ liệu định lượng nói gì, dữ liệu định tính nói gì, và hai bên thống nhất hay mâu thuẫn.

Bảng này nên xuất hiện trong luận án. Nó là bằng chứng cho thấy bạn đã tích hợp thật, và nó cũng là chỗ người đọc thấy giá trị của việc dùng hai phương pháp.

Khi hai phần cho kết quả trái nhau

Chuyện này xảy ra và nó không phải thất bại.

Ba khả năng cần xem xét: hai phương pháp đo hai thứ hơi khác nhau; mẫu của hai phần khác nhau; hoặc có một cơ chế mà một trong hai phương pháp không bắt được.

Khả năng thứ ba thường là phát hiện đáng giá nhất trong cả nghiên cứu. Ví dụ: khảo sát cho thấy phần lớn nói họ làm X, phỏng vấn cho thấy điều họ thật sự làm khác — và khoảng cách giữa hai điều đó chính là kết quả.

Điều không nên làm: bỏ qua phần cho kết quả không mong đợi, hoặc trình bày sao cho mâu thuẫn không lộ ra.

Khối lượng thật

Đây là điều cần biết trước khi chọn thiết kế này cho một luận án.

Nghiên cứu kết hợp không phải bằng một nửa định lượng cộng một nửa định tính. Nó gồm: hai lần xin phê duyệt đạo đức hoặc một hồ sơ phức tạp hơn; hai bộ công cụ; hai quy trình thu; hai phương pháp phân tích phải thành thạo; và bước tích hợp vốn không có trong thiết kế đơn.

Với luận án tiến sĩ trong thời gian tiêu chuẩn, nên thu hẹp phạm vi của mỗi phần chứ không giảm chất lượng. Mười lăm cuộc phỏng vấn được phân tích kỹ tốt hơn bốn mươi cuộc phân tích hời hợt.

Bốn lỗi thường gặp

Phần định tính chỉ để minh hoạ. Vài trích dẫn rải rác trong chương kết quả định lượng không phải nghiên cứu kết hợp — đó là trang trí.

Không nêu rõ khuôn thiết kế trong phần phương pháp, nên người đọc không biết hai phần liên hệ thế nào.

Dùng tiêu chuẩn của một phương pháp để đánh giá phương pháp kia — chê phần định tính vì mẫu nhỏ không đại diện, hoặc chê phần định lượng vì không sâu.

Không dành thời gian cho bước tích hợp. Bước này thường bị đẩy vào tuần cuối, và đó là lúc không còn thời gian để làm nó tử tế.

Cách phòng lỗi cuối: đặt bước tích hợp thành một mốc riêng trong kế hoạch, với thời gian riêng — không phải một phần của việc viết chương kết luận.